۴- ناشناخته( مرد)، قبرستان درب الریحان، بغداد،عراق

۳-برخی از خاندان جناب ابوطالب ( زن و مرد) ،خزانه منصور عباسی، بغداد،عراق
اسفند ۷, ۱۳۹۳
۵- ناشناخته( مرد و زن)،اَبروق، ترکیه امروزی
اسفند ۷, ۱۳۹۳

۴- ناشناخته( مرد)، قبرستان درب الریحان، بغداد،عراق

نویسنده و محقق : سید مرتضی میرسراجی

mirseradji@gmail.com

در کتاب سترگ تاریخ بغداد  تالیف خطیب بغدادی متوفای  نیمه دوم قرن پنجم هجری  به شرح حال و ترجمه بیش از ۵۰۰۰ راوی حدیث پرداخته شده است در ضمن معرفی یکی از این راویان به نام « ابن مُخَلدعطار» از جسد سالم مردی ناشناخته در قبرستانی در بغداد پرده برداشته است.

«حدّثنا محمّد بن عبد العزیز البرذعیّ حدّثنا أحمد بن محمّد بن عمران حدّثنا أبو عبد اللّه محمّد بن مخلد العطّار. قال: ماتت والدتی فأردت أن أدفنها فی مقبره درب الریحان، فنزلت ألحدها۱ أنا فانفرجت لی فرجه عن قبر یلزقها، فإذا رجل علیه أکفان جدد على صدره طاقه یاسمین طریقه۲، فأخذتها فشممتها فإذا هی أزکى من المسک و شمها جماعه کانوا معی فی الجنازه، ثم رددتها إلى موضعها و سددت الفرجه.» ۳.

(حدیث کرد ما را محمد بن عبدالعزیز، که حدیث کرد  ما را احمد بن محمد بن عمران ، که حدیث کرد ما را ابو عبدالله محمد بن مخلد عطار که گفت : مادرم وفات یافت  پس قصد کردم که او را در قبرستان «درب الریحان» [ بغداد] به خاک سپارم . در قبرش پایین رفتم  و شکاف و روزنی از قبری که همجوار او بود  برمن باز شد پس آنجا جسد یک مرد را دیدم که کفن هایش  نو بود و بر سینه اش یک دسته گل یاسمن تازه قرار داشت . پس آن را برداشتم و بوییدم که گویی از بوی مشک نیز خوشبوتر بود و همین طور  افرادی که با من در کنار جنازه بودند ، آن را بوییدند سپس آن دسته گل را سر جایش گذاشتم و شکاف را بستم. )

بحث :

همان طور که از متن پیداست نام و نسب ، زمان وفات و سیره فردی و اجتماعی آن شخص معلوم نیست و نمی توان از متن فهمید که چند سال پس از وفاتش جسدش این چنین سالم مانده است.

نکته ظریف و لطیفی که در اینجا وجود دارد این است که « ابن مخلد عطار» که خود شغل و پیشه اش عطاری بوده و علی القاعده با گیاهان و عطرها آشنایی داشته است و از تعابیری که از دسته گل یاسمن به عمل می آورد و رایحه آن را خوشبوتر از مشک وصف می کند ، احساس خوبی به مخاطب این موضوع  دست می دهد.  علاوه بر آن شخصی که به احتمال زیاد از بستگان و نزدیکان این متوفا بوده چه قدر باذوق در لحظات وداع،  دسته گلی از یاسمن بر پیکر او نهاده است و از همه لطیف تر خداوند خالق متعال که این پیکر پاک را همچون یک دسته گل یاسمن خوشبو و با طراوت در دل خاک پنهان و حفاظت نموده است.

خطیب بغدادی صاحب کتاب به سال ۳۹۲ ق . ولادت و در ۴۶۳ ق . وفات یافته است . طبق اطلاعات کتاب او ابن مخلد عطار در سال  ۲۳۳ ق . ولادت و در سال ۳۳۱ ق.  از دنیا رفته است. ۴متاسفانه سال وفات مادر ابن مخلد مشخص نیست ولی این اتفاق قطعا بین بازه زمانی سال ۲۳۳ ق . تا ۳۳۱ ق . اتفاق افتاده البته در زمانی از آن که وی قطعا عاقل و بالغ بوده است. خطیب بغدادی ابن مخلد را شخصی ثقه و  امین در حدیث دانسته است .۵

شایان ذکر است که این مطلب در کتاب «المنتظم» ابن الجوزی تاریخ نگار متوفای اواخر قرن ششم نیز ذکر شده است .۶

پی نوشت

  1. صحیح آن باید « لحدها » باشد.
  2. صحیح آن باید « طریه » به معنای تازه باشد.
  3. خطیب البغدادی ، ابوبکر احمد بن علی ( م . ۴۶۳ ق .) ، تاریخ بغداد،  ارالکتب العلمیه ، بیروت – لبنان ، ط ۱ ، ۱۴۱۷ ق . ،ج ۴ ، ص ۸۰ .
  4. خطیب البغدادی ، پیشین ، ج ۴ ، ص ۸۰٫
  5. همو ، پیشین ،ج ۴ ، ص ۸۰٫
  6. ابن الجوزى ، أبو الفرج عبد الرحمن بن على بن محمد (م .۵۹۷ ق.) ، المنتظم فى تاریخ الأمم و الملوک ، تحقیق : محمد عبد القادر عطا و مصطفى عبد القادر عطا، دار الکتب العلمیه، بیروت – لبنان، ط ۱، ۱۴۱۲/۱۹۹۲ ، ج ۱۴ ، ص ۳۲٫

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *